Nhằm tháo gỡ những vấn đề phức tạp và bất ổn của thị trường này, sáng qua 21/9, Viện Kinh tế Việt Nam đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Thị trường kinh doanh xăng dầu: Những vấn đề quản lý và kinh doanh hiện nay”.

Người dân không quan tâm tới cách tính giá

Ông Nguyễn Tiến Thỏa - Cục trưởng Cục quản lý Giá - Bộ Tài chính cho rằng, Nhà nước đã có quy định về cơ cấu tính giá xăng dầu thành phẩm nhập khẩu để hình thành giá bán lẻ trong nước tràng vị khang bệnh thần kinh. Cơ chế này tạo hành lang pháp lý cho doanh nghiệp có đủ căn cứ tính giá, phương pháp tính giá, quy định những loại chi phí nào được tính vào giá, loại chi phí nào không được tính vào giá…

Đồng thời cũng là cơ sở để người tiêu dùng giám sát, Nhà nước có thể kiểm soát được các yếu tố hình thành giá khi có biến động hoặc phát hiện doanh nghiệp tính giá không đúng.

Vấn đề cơ bản của thị trường xăng dầu hiện nay là việc xung đột lợi ích giữa 3 bên: Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Đình Ánh- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả thì: “Người dân không quan tâm tới cách tính giá, kết cấu thị trường thế nào mà quan trọng là giá có giảm hoặc tăng thì quyền lợi của người dân vẫn phải được đảm bảo”.

Vấn đề cơ bản của thị trường xăng dầu hiện nay là việc xung đột lợi ích giữa 3 bên, gồm: Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Nếu giá xăng dầu tiếp tục tăng thì lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp cùng hướng. Nhưng nếu giá xăng dầu giảm thì lợi ích lại chỉ thuộc về người tiêu dùng, Nhà nước và doanh nghiệp chịu thiệt. Do vậy, nếu tách được quyền lợi của Nhà nước khỏi quyền lợi của doanh nghiệp thì giá xăng dầu sẽ đảm bảo công khai, minh bạch.

Theo tính toán, nguồn thu ngân sách Nhà nước từ ngành xăng dầu rất lớn, chiếm khoảng 20% tổng thu ngân sách hàng năm. Mỗi năm Việt Nam nhập khẩu khoảng 11 triệu tấn xăng dầu, giả sử mỗi lít xăng, dầu doanh nghiệp phải nộp ngân sách 5.000 đồng thì mỗi năm, họ phải nộp ngân sách 55.000 tỷ đồng.

Nhà nước hoàn toàn có thể điều chỉnh giá xăng bằng cách tăng hay giảm các khoản thu ngân sách. Khoản thu này phải được ấn định, không thể “phập phù”, lúc 0%, lúc lại lên tới  40% như hiện nay. Trong cơ cấu tính giá xăng, chỉ nên có 1 biến số là sự phụ thuộc vào giá cả thị trường thế giới. Khi giá cả xăng dầu trên thế giới tăng, thì giá xăng trong nước tăng và ngược lại.

Nhà nước can thiệp quá sâu

Ông Bùi Ngọc Bảo - Tổng Giám đốc Petrolimex cho rằng, các doanh nghiệp hiện phải chịu quá nhiều quy định “cứng”, như việc trích quỹ bình ổn giá xăng dầu, có doanh nghiệp lỗ, doanh nghiệp lãi nhưng mức trích quỹ lại tính như nhau. Lẽ ra, mức trích quỹ nên căn cứ theo doanh thu của từng doanh nghiệp. Mức chiết khấu cho đại lý đối với mỗi doanh nghiệp cũng được quy định cụ thể.

Theo chuyên gia KT Nguyễn Quang A, việc cần làm trong bối cảnh hiện nay là đẩy mạnh sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.

“Nhà nước can thiệp quá sâu và có tính sự vụ vào việc kinh doanh xăng dầu. Từ chỗ nắm quyền quyết định giá đến việc đặt khung cho doanh nghiệp quyết định, nhưng cuối cùng, quyền quyết định vẫn thuộc về Nhà nước”, ông Vương Đình Dung-Tổng Giám đốc Công ty xăng dầu Quân đội bày tỏ.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang A chỉ ra rằng, việc cần làm trong bối cảnh hiện nay là đẩy mạnh sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp. Nhà nước chỉ nên quản lý các khoản thu của mình, đó là điều chỉnh thuế, phí chứ không nên tiếp tục can thiệp vào định giá.

Phải làm sao, Petrolimex định một giá, Saigon Petrol một giá thì mới là sự cạnh tranh thực sự. Thị trường xăng dầu Việt Nam có tới 11 doanh nghiệp là quá nhiều nhưng vẫn chưa tạo được sự cạnh tranh. Đây là việc Nhà nước cần điều chỉnh chứ không phải chỉ đưa ra công thức giá, định giá.

tre bi ho.gif">